Putter to kij, którego w trakcie rundy używasz najczęściej, i każdy putt pokazuje, czy naprawdę do Ciebie pasuje. Z tego poradnika dowiesz się, jaki rodzaj główki i jakie wyważenie pasują do Twojego ruchu, jak dobrać właściwą długość i jak przetestować putter, zanim podejmiesz decyzję.
Wybór puttera w pięciu krokach
Przy wyborze warto postępować w tej kolejności:
- Określ swój ruch – puttujesz prosto w tył i prosto w przód czy po łuku?
- Wybierz wyważenie, które pasuje do Twojego ruchu: face-balanced lub toe hang.
- Wybierz rodzaj główki – blade, mid-mallet lub mallet – w zależności od tego, ile wybaczalności i pomocy w celowaniu oczekujesz.
- Dobierz długość do postawy, a nie tylko do wzrostu.
- Dopracuj szczegóły i testuj – porównaj grip, twarz i wagę główki na 2–3 putterach bezpośrednio na greenie.
Rodzaje główek: blade, mid-mallet i mallet
Blade to tradycyjna, wąska i kompaktowa główka. Zwykle ma wyraźniejszy toe hang, dlatego pasuje przede wszystkim do ruchu po łuku. Przy uderzeniach poza środkiem twarzy wybacza mniej niż większe główki.
Mallet ma dużą i głęboką główkę, w której masa jest rozłożona dalej od twarzy i na boki. Dzięki temu ma wyższy MOI (moment bezwładności): przy uderzeniu poza środkiem główka mniej się skręca, a piłka traci mniej kierunku i prędkości. Duża główka ma ponadto miejsce na linie celownicze i kontrastowe elementy, które pomagają w celowaniu. Mallety są często face-balanced, więc pasują przede wszystkim do ruchu prosto w tył i w przód.
Mid-mallet plasuje się pomiędzy nimi: jest większy i stabilniejszy niż blade, ale bardziej kompaktowy niż pełny mallet. To rozsądny wybór, jeśli blade wybacza Ci za mało, a duży mallet wydaje Ci się nad piłką zbyt masywny.
Typowe cechy podsumowuje tabela; w konkretnych modelach mogą się różnić.
| Rodzaj główki | Kształt | Wybaczalność (MOI) | Typowe wyważenie | Dla kogo |
|---|---|---|---|---|
| Blade | wąska, kompaktowa, tradycyjna | niższa | raczej toe hang | dla graczy z ruchem po łuku |
| Mid-mallet | średniej wielkości, głębsza niż blade | średnia | toe hang lub face-balanced, zależnie od szyjki | dla graczy z ruchem po łuku i z ruchem prostym, zależnie od wyważenia |
| Mallet | duża, głęboka, wyraźne elementy celownicze | wyższa | często face-balanced | dla graczy z prostym ruchem i dla tych, którzy chcą pomocy w celowaniu |
Puttery w naszej ofercie możesz filtrować według rodzaju główki (filtr „Typ główki puttera”). Modele blade i mallet ma w ofercie większość dużych marek, na przykład Scotty Cameron, Odyssey, PING, TaylorMade, Cleveland czy Bettinardi.
Wyważenie: face-balanced czy toe hang
Wyważenie określa, jak bardzo główka puttera ma tendencję do otwierania się i zamykania w trakcie ruchu. Powinno odpowiadać temu, jak puttujesz:
- Ruch prosto w tył i prosto w przód – główka porusza się po linii prostej w zamachu i po uderzeniu, a twarz pozostaje prostopadła do linii celu. Pasuje do tego putter face-balanced, który w trakcie ruchu mniej się obraca.
- Ruch po łuku – w zamachu główka schodzi do wewnątrz, twarz lekko otwiera się względem linii celu, a po uderzeniu znów się zamyka. Pasuje do tego putter z toe hang.
Test na palcu
Wyważenie puttera sprawdzisz w kilka sekund. Połóż shaft poziomo na palcu w miejscu, w którym putter jest w równowadze, i poczekaj, aż główka sama się obróci:
- Twarz jest skierowana w górę – putter jest face-balanced.
- Czubek wskazuje ukośnie lub pionowo w dół – putter ma toe hang. Im bardziej czubek opada ku ziemi, tym lepiej putter pasuje do wyraźnego łuku.
Swój ruch sprawdzisz przy prostej linii. Połóż na ziemi kij lub drążek treningowy (alignment stick) równolegle do linii celu i wykonaj kilka puttów. Jeśli główka przez cały czas porusza się wzdłuż linii, masz raczej prosty ruch; jeśli w zamachu i po uderzeniu skręca w stronę Twoich stóp, puttujesz po łuku. Pomoże też krótkie nagranie telefonem.
Szyjka zmienia wyważenie
O toe hangu decyduje nie tylko kształt główki, ale w dużej mierze także szyjka – miejsce, w którym shaft łączy się z główką. Do popularnych kształtów należą:
- Plumber's neck – załamana szyjka przypominająca rurę hydrauliczną, klasyka w putterach typu blade.
- Flow neck – płynnie wygięta szyjka bez ostrego załamania.
- Slant neck – skośna szyjka, częsta w mid-malletach i malletach.
- Center shaft – shaft wchodzi w główkę blisko jej środka, a nie przy pięcie.
Ten sam kształt główki może więc, zależnie od szyjki, mieć zupełnie inne wyważenie. Nie zakładaj zatem, że mallet jest zawsze face-balanced, a blade ma zawsze toe hang – wyważenie konkretnego puttera sprawdź testem na palcu.
Długość puttera według wzrostu i postawy
Puttery mają zwykle długość 33–35 cali (1″ = 2,54 cm). Na początek jako orientacja posłuży wzrost:
| Wzrost gracza | Orientacyjna długość puttera |
|---|---|
| do 170 cm | ok. 33″ (84 cm) |
| 170–185 cm | ok. 34″ (86 cm) |
| powyżej 185 cm | ok. 35″ (89 cm) |
Wzrost to jednak tylko wskazówka – decydują postawa i długość rąk. Przy właściwej długości w naturalnej postawie pochylasz się z bioder, ręce swobodnie zwisają, a oczy masz nad piłką lub lekko do wewnątrz, czyli nieco bliżej stóp. Gracz z dłuższymi rękami lub głębszym pochyleniem potrzebuje raczej krótszego puttera, a gracz z krótszymi rękami lub bardziej wyprostowaną postawą – dłuższego.
Położenie oczu sprawdzisz prostym testem: przyjmij postawę nad piłką, przyłóż drugą piłkę do nasady nosa i ją upuść. Powinna spaść na piłkę leżącą na ziemi albo tuż obok niej, bliżej Ciebie.
Wielu graczy ma za długi putter. Poznasz to po tym, że trzymasz go niżej na gripie, niepotrzebnie zginasz łokcie albo stoisz zbyt prosto i masz oczy daleko do wewnątrz od piłki. Putter można jednak skrócić w warsztacie golfowym lub u fittera, więc z powodu długości nie musisz rezygnować z modelu, który poza tym Ci odpowiada.
Loft, waga główki i counterbalance
Również putter ma loft, zwykle 2–4°. Niewielki loft na początku lekko unosi piłkę z drobnego zagłębienia, w którym leży na greenie, aby gładko potoczyła się po trawie. Jeśli w momencie uderzenia masz dłonie przed piłką, zmniejszasz efektywny loft; jeśli są za piłką – zwiększasz go. Również dlatego warto przetestować putter własnym ruchem.
Waga główki to głównie kwestia czucia. Jednym cięższa główka pomaga w spokojnym i płynnym ruchu, inni z lżejszą główką lepiej wyczuwają prędkość. W niektórych modelach wagę można regulować wymiennymi ciężarkami w podeszwie.
Puttery counterbalance mają cięższy grip lub ciężarek w końcówce shaftu i zwykle są dłuższe. Trzyma się je niżej, tak że koniec gripu wystaje ponad dłonie. Dodatkowa masa przy dłoniach przesuwa środek ciężkości kija wyżej i tłumi pracę nadgarstków. Taki putter może więc odpowiadać graczom, którzy mają skłonność do puttowania nadgarstkami.
Twarz: wkładka czy frezowany metal
Twarz wpływa głównie na czucie i dźwięk przy uderzeniu:
- Twarz z wkładką (insert) z bardziej miękkiego materiału daje miękkie, stłumione czucie i zwykle cichszy dźwięk.
- Frezowana twarz z metalu daje ostrzejszą i wyraźniejszą informację zwrotną; dźwięk jest zwykle bardziej wyrazisty.
Żaden wariant nie jest lepszy – liczy się to, co Ci odpowiada. Na czucie przy uderzeniu wpływa też piłka, dlatego porównuj puttery z piłką, którą grasz.
Grip do puttera
Putter to jedyny kij, który według reguł może mieć grip z płaską przednią stroną; pozostałe kije muszą mieć grip o zasadniczo okrągłym przekroju. Płaska strona pomaga za każdym razem tak samo układać kciuki i utrzymać twarz prostopadle do celu. Podstawowy wybór jest między dwoma typami:
- Pistol – tradycyjny, węższy grip, w górnej części wyprofilowany pod dłoń. Daje dłoniom więcej swobody i czucia.
- Oversize – wyraźnie grubszy grip. Ogranicza pracę nadgarstków i uspokaja dłonie, dlatego sprawdzi się u graczy, u których przy puttowaniu pracują nadgarstki.
Zmiana gripu zmienia też masę przy dłoniach: z cięższym gripem główka wydaje się lżejsza. Przegląd rozmiarów i rodzajów gripów oraz sposób ich wymiany znajdziesz w poradniku gripy do kijów golfowych.
Co dopuszczają reguły
Reguły golfa zabraniają zakotwiczania kija o ciało podczas uderzenia (reguła 10.1b). Nie możesz więc opierać puttera ani ręki, która go trzyma, o brzuch, klatkę piersiową czy podbródek. Zabronione jest też opieranie przedramienia o ciało, aby stworzyć w ten sposób stały punkt, wokół którego kij się kołysze. Oparcie gripu o przedramię (styl arm lock) reguły natomiast dopuszczają.
Długi putter jest więc dozwolony, jeśli podczas uderzenia nie tworzysz niedozwolonego zakotwiczenia. Samo dotknięcie ciała lub ubrania bez zakotwiczenia nie jest naruszeniem reguły.
Jak przetestować putter
Decydujący jest test na greenie. Porównaj 2–3 typy, na przykład blade i mallet albo ten sam kształt główki z innym wyważeniem, i z każdym wykonaj ten sam test:
- Precyzja z 1–2 m. Puttuj z kilku stron dołka. Obserwuj, ile piłek wpada i czy mijasz dołek ciągle z tej samej strony.
- Długość z 10 m. Zagraj kilka piłek i obserwuj, jak blisko dołka się zatrzymują i jak daleko leżą od siebie.
- Celowanie. Stań przy piłce i oceń, czy linia celownicza na główce Ci pomaga, czy przeszkadza.
- Czucie. Testuj ze swoją piłką i zwracaj uwagę, jak odpowiadają Ci twarz, grip i waga główki.
Celowanie i krótkie putty możesz trenować także w domu na macie do puttowania, którą znajdziesz wśród pomocy treningowych. Czucie długości sprawdź jednak na prawdziwym greenie. Jeśli chcesz oprzeć wybór kijów na pomiarach zamiast na szacunkach, przeczytaj, jak przebiega fitting kijów golfowych.
Na wybór puttera warto poświęcić czas: każdy zaoszczędzony putt bezpośrednio przekłada się na wynik, a tym samym na Twój handicap.
Najczęściej zadawane pytania
Jakiej długości putter potrzebuję?
Orientacyjnie przy wzroście do 170 cm ok. 33″, przy 170–185 cm ok. 34″, a powyżej 185 cm ok. 35″. Wynik dopasuj do postawy: w naturalnym pochyleniu ręce powinny swobodnie zwisać, a oczy znajdować się nad piłką lub lekko do wewnątrz.
Putter blade czy mallet?
Jeśli puttujesz po łuku i lubisz kompaktową główkę, wypróbuj putter typu blade z toe hang. Jeśli Twój ruch jest raczej prosty albo chcesz więcej wybaczalności i pomocy w celowaniu, wypróbuj mallet face-balanced. Decydować powinien test na greenie, a nie wygląd.
Jaki grip do puttera wybrać?
Węższy grip pistol daje dłoniom więcej czucia, grubszy grip oversize ogranicza pracę nadgarstków. Putter jako jedyny kij może mieć grip z płaską przednią stroną.
Czy długi putter jest dozwolony?
Tak. Reguła 10.1b dotyczy zakotwiczenia podczas uderzenia, a nie długości puttera. Możesz używać długiego puttera bez niedozwolonego zakotwiczenia; oparcie gripu o przedramię w technice arm lock jest dozwolone.
Czy putter można skrócić?
Tak. Putter skraca się od strony gripu: zdejmuje się grip, skraca shaft i zakłada grip, zwykle nowy. Główka wydaje się potem nieco lżejsza, bo zmienia się rozkład masy kija.
Podsumowanie
- Najpierw określ swój ruch: do ruchu prosto w tył i w przód pasuje putter face-balanced, do łuku putter z toe hang.
- Blade jest kompaktowy i tradycyjny, mallet ma wyższy MOI i bardziej pomaga w celowaniu, mid-mallet to kompromis.
- Wyważenie sprawdź testem na palcu – oprócz kształtu główki zmienia je też szyjka.
- Długość wynosi zwykle 33–35″; decyduje postawa, w której masz oczy nad piłką lub lekko do wewnątrz.
- Grip, twarz i wagę główki wybieraj według czucia; puttera nie wolno zakotwiczać o ciało.
- Przed zakupem porównaj 2–3 puttery: z 1–2 m na precyzję, z 10 m na długość.
Gdy będziesz już wiedzieć, jakiego typu i jakiej długości putter wybrać, sięgnij po model z naszej oferty putterów i w razie potrzeby dobierz do niego nowy grip.
Więcej tematów znajdziesz w przeglądzie naszych poradników golfowych.